Als je gezond koolhydraatarm keto eet, gaat je lijf over op een andere brandstof. In plaats van koolhydraten maakt het dan meer gebruik van ketonen uit vet. Dat kan veel verschil maken, vooral als je insulineresistent bent. In deze serie bekijken we steeds 10 opmerkelijke verschillen.

1. Voor je hersenen hoef je geen koolhydraten te eten
2. Ketonen kunnen je hersenen beter bereiken dan koolhydraten
3. Ketonen geven je hersenen stabielere energie
4. Ketonen zijn een schonere brandstof voor je hersenen
5. Ketonen helpen ontstekingen in je hersenen te verminderen
6. Met keto trekt de mist in je hoofd op (geen brain fog meer)
7. Ketonen brengen meer rust in je brein
8. Keto kan ook bij neurologische klachten verschil maken
9. Ketonen helpen je hersenen herstellen en nieuwe verbindingen maken
10. Met keto kunnen je hersenen ’s nachts beter herstellen

Veel mensen hebben geleerd dat je hersenen koolhydraten nodig hebben om goed te kunnen functioneren. Dat komt doordat er lang vooral werd gekeken naar koolhydraten als dé brandstof voor het brein. Maar dat is niet het hele verhaal. Want je hersenen kunnen ook zonder koolhydraten. Je hersenen kunnen namelijk ook vetten gebruiken als brandstof, in de vorm van ketonen.

Als je gezond koolhydraatarm keto eet, maakt je lijf ketonen uit vet. En die ketonen kunnen je hersenen van brandstof voorzien. Dat is belangrijk, want veel mensen zijn insulineresistent. Dan wordt het voor het lijf steeds moeilijker om koolhydraten goed te gebruiken als brandstof, doordat cellen steeds vaker koolhydraten gaan weigeren. Je kunt ze wel eten, maar dat betekent nog niet dat je hersenen daar ook optimaal op draaien. Bij ketonen (uit vet) speelt dat probleem niet, ketonen hebben altijd vrij toegang. Daardoor zijn ketonen een betere brandstof voor je hersenen.

En dan is er nog een deel van je hersenen dat wél koolhydraten nodig heeft. Maar die hoef je niet te eten, want die kan je lichaam zelf maken. Dat doet je lijf door eiwitten om te zetten in koolhydraten. Gluconeogenese heet dat proces. Je lijf zorgt er zo voor dat je áltijd kunt blijven denken, ook als er geen eten voorhanden is. Want eiwitten en vetten heb je altijd bij je.

Je hersenen kunnen dus zowel koolhydraten als vetten (in de vorm van ketonen) gebruiken als brandstof. En even los van de vraag welke van die twee beter is, moeten we kijken naar: hoe bereikt die brandstof je hersenen.

Koolhydraten en ketonen hebben elk een eigen route om in het hoofd te komen. De snelweg waar koolhydraten gebruik van maken is vaak rommelig en vol brokstukken, zeker bij mensen die insulineresistent zijn. Bij hen is die weg soms nauwelijks meer begaanbaar.

Ketonen hebben een eigen weg. Of eigenlijk meer een snelweg. Hier geen opstoppingen, maar een snelle doorgaande route. Daardoor kunnen ketonen je hersenen vaak beter bereiken en daar brandstof leveren.

Je hersenen hebben de hele dag door brandstof nodig. Alles wat je denkt, voelt of onthoudt kost energie. Daarom merk je het ook snel als die energie schommelt. Denken, voelen en onthouden gaan dan lastiger.

Als je vooral koolhydraten als brandstof gebruikt, kan die energie vrij snel op en neer gaan. Je lichaam heeft namelijk maar een beperkte voorraad koolhydraten bij zich. Die moet steeds opnieuw worden aangevuld door te eten.

Met vet werkt dat anders. Van vet heeft je lichaam bijna altijd een grote voorraad bij zich. Als je gezond koolhydraatarm keto eet, kan je lijf uit die vetvoorraad ketonen maken. Daardoor krijgen je hersenen een veel gelijkmatigere stroom brandstof.

Veel mensen merken dat ook. Hun hoofd voelt rustiger, ze kunnen zich langer concentreren en hebben minder last van energie-dipjes.

Als je iets verbrandt, ontstaat er altijd een beetje ‘rook’ of gewoon: rommel. In je lichaam heet dat oxidatieve stress: kleine reactieve deeltjes die cellen kunnen beschadigen. Je kunt het een beetje vergelijken met roest in een machine. Hoe meer roest er ontstaat, hoe moeilijker alles gaat lopen.

Ketonen verbranden schoner dan koolhydraten. Ze leveren energie met minder ‘rommel’. En dat is belangrijk voor je hersenen. Je brein is namelijk een van de meest energie-hongerige organen van je lichaam. Het verbruikt een enorme hoeveelheid brandstof. Als die brandstof schoner verbrandt, betekent dat ook minder belasting voor je hersencellen.

Je kunt het een beetje vergelijken met een motor. Als je schone brandstof gebruikt, blijft het systeem zelf ook schoner en rustiger draaien. En dat helpt je hersenen om goed te blijven functioneren.

Je hersenen zijn gevoelig voor ontstekingen. Als er te veel ontstekingsactiviteit is, kan dat invloed hebben op hoe goed je brein functioneert. Veel mensen merken dat bijvoorbeeld als een vol hoofd, sneller overprikkeld zijn of moeite met concentratie.

Ketonen lijken op meerdere manieren ontstekingsprocessen te helpen remmen. Dat is een van de redenen waarom onderzoekers zo geïnteresseerd zijn in keto voor het brein. Minder ontsteking betekent namelijk vaak ook dat hersencellen rustiger kunnen werken.

Je kunt het een beetje vergelijken met een stad waar overal kleine brandjes zijn. Als die brandjes worden geblust, komt er weer rust in het systeem. Wegen worden weer begaanbaar, signalen komen weer beter door en de stad kan weer functioneren zoals bedoeld.

Mensen beschrijven vaak dat hun hoofd helderder wordt als ze gezond koolhydraatarm keto gaan eten. Alsof er een soort mist optrekt.

Dat is niet zo vreemd. Je hersenen krijgen stabielere energie, er ontstaat minder “roest” in je cellen en er komt vaak meer rust in het systeem. Daardoor kunnen hersencellen weer beter samenwerken en signalen doorgeven.

Veel mensen merken dat ze zich beter kunnen concentreren, helderder denken en minder snel mentaal moe worden. Niet omdat keto een wondermiddel is, maar omdat hun brein weer beter van brandstof wordt voorzien.

Je hersenen communiceren via boodschapperstoffen die signalen doorgeven tussen zenuwcellen. Die stoffen noemen we neurotransmitters. Sommige zorgen voor actie en prikkels, andere zorgen juist voor rust en balans.

Ketonen lijken die balans te helpen herstellen. Ze verhogen onder andere GABA, een neurotransmitter die rust brengt in het brein, en ze remmen glutamaat, dat juist prikkelend werkt.

Hierdoor merken veel mensen dat hun hoofd rustiger wordt als ze keto eten. Minder ruis, minder overprikkeling, meer overzicht. Je kunt het zien als een stad waarin het verkeer beter geregeld wordt. Minder getoeter, minder chaos, en meer ruimte om rustig van A naar B te gaan.

Bij veel neurologische aandoeningen speelt de energievoorziening van hersencellen een belangrijke rol. Hersencellen hebben enorm veel energie nodig om goed te functioneren. Als die energievoorziening hapert, kan dat invloed hebben op hoe het brein werkt.

Ketonen kunnen hier een verschil maken. Ze geven hersencellen een andere bron van energie en veroorzaken minder “roest” in het systeem. Dat is een van de redenen waarom keto al bijna een eeuw wordt gebruikt bij epilepsie en waarom er ook bij andere neurologische klachten steeds meer naar gekeken wordt, met hoopvolle resultaten.

Ook wij zien in de praktijk regelmatig dat mensen met neurologische klachten verbetering ervaren wanneer ze overstappen op keto.

Je hersenen zijn geen statisch orgaan. Ze kunnen zich aanpassen, herstellen en nieuwe verbindingen maken. Dat vermogen noemen we hersenplasticiteit.

Ketonen lijken dit proces te ondersteunen. Ze stimuleren onder andere stoffen zoals BDNF (Brain-Derived Neurotrophic Factor), die helpen bij het herstellen en versterken van verbindingen tussen hersencellen.

Dat is een van de redenen waarom onderzoekers zo geïnteresseerd zijn in keto voor het brein. Het gaat niet alleen om brandstof, maar ook om hoe goed hersenen zich kunnen aanpassen, herstellen en nieuwe verbindingen kunnen vormen.

Je hersenen hebben niet alleen overdag energie nodig. Juist tijdens je slaap gebeuren er belangrijke dingen. Je brein ruimt afvalstoffen op, verwerkt herinneringen en herstelt zichzelf.

Veel mensen merken dat hun slaap verandert wanneer ze gezond koolhydraatarm keto gaan eten. Ze vallen makkelijker in slaap, slapen dieper en worden uitgeruster wakker. Dat is niet zo vreemd. Als je energie stabieler wordt en je brein rustiger wordt, kan je lichaam ook makkelijker in een diepere slaap komen. En juist die diepe slaap is ontzettend belangrijk voor je hersengezondheid.

Je kunt het een beetje vergelijken met onderhoud in een stad. Overdag is er verkeer en activiteit. ’s Nachts worden de wegen schoongemaakt, reparaties uitgevoerd en alles weer klaargezet voor de volgende dag. Goede slaap is voor je brein precies zo’n onderhoudsronde.

Na deze tien redenen om keto te overwegen voor je hersenen, wil je misschien zelf ervaren wat het voor je kan doen. TheNewFood helpt we al meer dan 20 jaar mensen om te starten met gezond koolhydraatarm keto. Zonder ingewikkelde regels, maar met uitleg, recepten en begeleiding die werkt in het echte leven. Bekijk hier de mogelijkheden om te starten. Of lees eerst ervaringen van anderen.