Hoe hoger het LDL boven de 60 jaar,

hoe kleiner de kans op fatale hart- en vaatproblemen.

Cardioloog Dr Asseem Malhotra

Koolhydraatarm / LCHF eten en cholesterol

Veel vragen die ik krijg gaan over cholesterol: “Is zoveel vet wel gezond voor je hart?” en “Mijn cholesterol is te hoog, kan ik dan wel zoveel vet eten?”  Mensen maken zich soms zorgen over hun cholesterol. Zijn die zorgen terecht? 

Ik laat je in dit artikel zien wat cholesterolwaardes kunnen zeggen (en wat niet). Bij VERDER LEZEN leg ik uit wat cholesterol eigenlijk is, wat het doet en hoe koolhydraatarm / LCHF je risico op hart- en vaatziektes aanzienlijk kan verminderen.

 

WAT ZEGGEN JOUW CHOLESTEROLWAARDES?

WAT ZIEN WE BIJ LCHF ETEN

Totaal cholesterol
Het totaal cholesterol ZEGT NIETS over je risico op hart- en vaatziekten. Ook niet als het totaalcholesterol is gestegen of gedaald. Om te kunnen zeggen heb je meer gegevens nodig. Vraag daarom áltijd ook naar de waardes voor HDL, LDL en Tryglyceriden. Het liefst ook van eerdere metingen (als die aanwezig zijn) dan kun je kijken naar het verloop en zien of het beter geworden is of niet.

Triglyceriden
Hoge triglyceridewaardes worden meestal gezien bij mensen die veel suikers en koolhydraten eten en kan iets zeggen over ontstekingsprocessen in het lichaam. Lagere waardes Triglyceride worden gezien als beter. Maar op zichzelf staand zeggen de waardes niet alles over het risicio op hart- en vaatziekten!  Uit verschillende onderzoeken blijkt dat de ratio’s (zie verderop) de sterkste voorspellers zijn van hart- en vaatziekten.

WAT ZIEN WE BIJ LCHF ETEN – In de loop van de eerste maanden neemt de hoeveelheid Triglyceride af.

HDL
HDL wordt wel ‘het goede cholesterol’ genoemd. Hogere waardes worden gezien als beter. Maar de waardes zeggen op zichzelf staand niet veel. Uit verschillende onderzoeken blijkt dat de ratio’s de sterkste voorspellers zijn van hart- en vaatziekten.

WAT ZIEN WE BIJ LCHF ETEN – In de loop van de eerste maanden neemt de hoeveelheid HDL toe!

LDL
Er bestaat niet 1 soort LDL, er zijn grote gezonde LDL delen en kleine ongezonde LDL delen, dit noemen we sdLDL.
Aan het getal voor LDL kun je niet zien om welk soort LDL het gaat. De hoogte van het LDL zegt daarom weinig. Alleen onderzoek naar het aantal LDL delen kan iets meer zeggen over de aard van het LDL Maar deze meting (particle count) wordt in Nederland (nog) niet uitgevoerd.

WAT ZIEN WE BIJ LCHF ETEN – We zien vaak een (soms tijdelijke) toename van LDL. Deels kan dit worden verklaard door het afvallen (uit vet komt LDL vrij) maar vooral kan dit een toename van de gezonde grote LDL delen betekenen (en een afname van de ongezonde kleine sdLDL delen). Dat is dus mooi!

RATIO’S BESTE VOORSPELLERS
Uit onderzoeken blijkt dat bepaalde ratio’s, dus verhoudingen, het beste kunnen voorspellen hoe het zit met het risico op hart- en vaatproblemen. Het gaat dan om de volgende ratio’s:

RATIO Triglyceride/HDL
Om deze ratio te berekenen deel je de hoeveelheid triglyceride door de hoeveelheid HDL (let op dat beide waardes in mmol/liter zijn).
De uitkomst van deze ratio kan een goede indicatie zijn van het risico op hart- en vaatziekten.
Een gezonde ratio Triglyceride/HDL is lager dan 2, lager dan 1 is nóg beter (perfect).

WAT ZIEN WE BIJ LCHF ETEN – De ratio Triglyceride/HDL zakt snel en na enkele maanden is deze vaak al lager dan 1!

RATIO Totaal cholesterol/HDL

Om deze ratio te berekenen deel je de hoeveelheid Totaal cholesterol door de hoeveelheid HDL (let op dat beide waardes in mmol/liter zijn).
Ook deze ratio kan, volgens onderzoek,  risico voorspellen. De hoeveelheid LDL maakt dan niet uit.
Omdat de hoogte van triglyceride per dag kan verschillen is deze ratio mogelijk nóg betrouwbaarder.
Een gezonde Totaal cholesterol/HDL ratio is kleiner dan 5, lager dan 4 is nóg beter (perfect).

WAT ZIEN WE BIJ LCHF ETEN – De ratio Triglyceride/HDL zakt snel en na enkele maanden is deze vaak al lager dan 4!

VOORBEELD UIT DE PRAKTIJK

Ik gebruik een recente uitslag van een cholesterolmeting die een mevrouw mij mailde omdat haar cholesterol was gestegen. Ze liet mij de uitslagen zien van de bloedtesten van voor ze begon met LCHF eten en na 6 weken op een LCHF menu.

Cholesterol totaal  nu 8,1 (was 7,5 )
Triglyceriden nu 0,7 (was 1,3)
HDL nu 2,1  (was 1,8 )
LDL nu 5,3 (was 4,4 )

Ratio Totaal cholesterol/HDL:  8,1/2,1  = 3,9  (minder dan 4, dus perfect!)
Ratio Triglyceride/HDL: 0,7/2,1 = 0,3  (veel minder dan 1, dus perfect!)

Zoals je kunt zien in bovenstaand voorbeeld zijn de ratio’s al in korte tijd enorm verbeterd!
Je ziet ook dat het stijgen van het totaal cholesterol en LDL niets zegt over de ratio’s.
Een stijging of daling van het totale cholosterol, of het LDL, zijn geen voorspellers van eventuele risico’s. Vraag daarom ALTIJD naar álle waardes.

 

WAT ALS JE ARTS/PRAKTIJKONDERSTEUNER ZICH ZORGEN MAAKT OVER JOUW LCHF AANPAK?

Sommige artsen/praktijkondersteuners zijn nog steeds een beetje bang voor het eten van vet en de mogelijke invloed op je cholesterol en de risico’s op hart- en vaatziekten.

Ze zijn nog niet helemaal overtuigd dat een LCHF menu écht veel gezonder voor ons is en de risico’s op hart- en vaatziekte doet afnemen. Soms kijken ze alleen naar het totaal cholesterol, of vooral naar het LDL en dan maken ze zich zorgen. Is dat nodig?

Onschuldige stijging van het LDL
Vroeger werd LDL als de belangrijkste maat gezien voor de kans op hart- en vaatziekten. Maar uit onderzoeken bleek dat de hoogte van het LDL op zich geen goede voorspeller is schrikken artsen soms toch nog wanneer het LDL stijgt. Zelfs wanneer de ratio’s verbeteren.

De huisarts van de mevrouw uit bovenstaand voorbeeld maakte zich wat zorgen omdat het LDL was gestegen, maar zag ook dat de ratio’s waren verbeterd.  Ze spraken af om over een aantal maanden nogmaals het cholesterol te laten meten. Vaak zien we dat de ratio’s na bijvoorbeeld een half jaar nog veel verder verbeterd zijn. 

Vraag eventueel om extra metingen
Als jouw arts zich toch zorgen blijft maken omdat jouw LDL is gestegen dan kun je ook vragen om aanvullend ApoA, ApoB en lp(a) te laten bepalen, om andere oorzaken uit te sluiten.
Je kunt je arts ook wijzen op deze pagina en de bronnen die onderaan worden genoemd.

WAT IS CHOLESTEROL EN WAT DOET HET?

Cholesterol is een onmisbare stof die veel belangrijke taken uitvoert in het lichaam, zoals het opbouwen van weefsel en het repareren bij beschadigingen. Iedere cel in je lichaam wordt omhult door cholesterol! In de volksmond worden HDL, LDL en triglyceriden ook cholesterol genoemd, maar dat is onterecht, al hebben ze wel wat met cholesterol te maken, dat laat ik je zo zien.

Hoe komt het lichaam aan cholesterol?
Je lichaam maakt zelf de cholesterol aan die het nodig heeft, een klein deel komt daarbij uit voeding. Bevat je voeding meer cholesterol dan maakt het lichaam minder cholesterol aan. Bevat je voeding minder cholesterol dan maakt het lichaam ZELF MEER cholesterol aan. Het maakt dus niet uit hoeveel cholesterol er in je voeding zit, je lichaam regelt dat zelf.

Waar heeft je lichaam dan cholesterol voor nodig?
Cholesterol heeft enorm veel onmisbare functies in het lichaam.

 

FIGUUR 1. BELANGRIJKE FUNCTIES VAN CHOLESTEROL

 

BESTAAN ER VERSCHILLENDE SOORTEN CHOLESTEROL?

Nee, er is maar één soort cholesterol en dat is áltijd goed. Cholesterol is onmisbaar voor ons lichaam, zonder cholesterol ga je dood! Of zoals cardioloog dr. Aseem Malhotra zegt: “Zonder cholesterol geen leven!”. Cholesterol is dus niet ‘goed of slecht’, maar áltijd onmisbaar!

Er is geen enkel bewijs dat een hoog cholesterol schadelijk is. In tegendeel: onderzoeken laten zien dat oudere mensen met een hoger cholesterol langer leven. Toch kunnen de waardes van HDL, LDL en triglyceriden wel iets meer vertellen over jouw kans op hart- en vaatziekten.

Waarom hoor je dan over ‘goed en slecht’ cholesterol?
Wanneer wordt gesproken over verschillende soorten cholesterol dan gaat het eigenlijk niet over cholesterol. Het gaat om ‘helpers’ van cholesterol. Omdat cholesterol niet zelf door het bloed kan reizen maakt het gebruik van speciale ‘vervoersmiddelen’.

Deze vervoersmiddelen, LDL en HDL zijn een soort eiwitten. Deze LDL en HDL worden vaak cholesterol genoemd, maar zijn dus eigenlijk geen cholesterol. Ook Triglyceriden is geen soort cholesterol, maar een brandstof die samen met cholesterol ‘reist’ en die ook vaak cholesterol wordt genoemd.

LDL-wagens (ambulances)  -> vervoeren cholesterol van de lever naar plaatsen waar het lichaam/weefsel cholesterol nodig heeft en brengen triglyceriden naar vetopslagplaatsen.

HDL-trucks (opruimers) -> LDL kan maar één kant op reizen en daardoor niet zelf terug naar de lever. HDL-trucks pikken alle LDL-wagens met gebruikte en overgebleven cholesterol op en brengen dit weer terug naar de lever.

Triglyceriden zijn vetten die je cellen kunnen gebruiken voor energie. Triglyceriden en cholesterol gaan altijd samen op reis (vanuit de lever) in een LDL-wagen. Zo’n LDL wagen met ook triglyceriden aan boord noemen we VLDL. Triglyceriden worden onderweg afgegeven aan cellen die energie (brandstof) nodig hebben.

FIGUUR 2. Cholesterol reist samen met Triglyceriden door het lichaam met de hulp van LDL en HDL

Ruimen de HDL trucks álle LDL wagens op?
Zoals je in figuur 2 kunt zien worden LDL-wagentjes met restanten cholesterol opgehaald door HDL-trucks. Maar de HDL-trucks nemen geen VLDL wagens mee (LDL wagens waar ook nog triglyceriden in zit). Dus als je cellen geen behoefte hebben aan brandstof in de vorm van triglyceriden dan blijven die VLDL-wagens rondrijden in het bloed.

Waarom gaat triglyceride niet altijd van boord?
Triglyceriden gaan van boord als je lichaamscellen brandstof nodig hebben. Maar de cellen gebruiken altijd eerst het suiker (glucose) uit je bloed als brandstof. Pas als het suiker is opgebruikt gaan de cellen triglyceriden gebruiken als brandstof. Dus wanneer je steeds veel suikers en koolhydraten eet dan heeft je lichaam geen triglyceriden nodig en blijft deze aan boord van de VDL wagens.

Wat gebeurt er als triglyceride niet van boord kan?
De rondrijdende VLDL-wagens veroorzaken botsingen. Ze botsen ook tegen LDL-wagens die daardoor ‘crashen’ en vervormen. En dat is niet goed. Die gecrashte LDL-wagentjes (we noemen de gecrashte LDL-wagentjes: sdLDL) kunnen niet terug naar de lever en blijven in de bloedbaan rondgaan. Op den duur kunnen ze problemen gaan geven, zoals vaatwandafzetting (aderverkalking).

 

WAT ZIJN ONGEZONDE VATEN?

Bij ongezonde vaten zien we veel afzetting tegen de vaatwanden. We noemen dit ook wel ‘aderverkalking’. Je kunt last van aderverkalking hebben zonder dit te weten. Het gevaar van aderverkalking is het ontstaan van afsluitingen, een belangrijke oorzaak van hartfalen.

Hoe kan aderverkalking het bloedvat afsluiten?
Het is niet de aderverkalking op zich, maar meestal ontstaat er op een gegeven moment een beschadiging/scheurtje in de vaatwand die openbarst. Als gevolg daarvan ontstaan klonten/proppen die het bloedvat afsluiten.  Vroeger kreeg cholesterol de schuld van vaatproblemen. Nu weten we dat het sdLDL (de gecrashte wagentjes) is die daar een rol in speelt en niet ‘gezond’ LDL.

FIGUUR 3. ADERVERKALKING

 

Waardoor barst zo’n beschadiging in de vaatwand open?
Waarom dit openbarsten de ene keer wel gebeurt en de andere keer niet dat gaan specialisten steeds beter begrijpen. Hier spelen veel factoren mee. Ontstekingsprocessen en oxidatie spelen een belangrijke rol bij het barsten van vaten en aderverkalking.

Zegt een hoog of laag cholesterol iets over de staat van je vaatwanden?
Nee. Iemand met ‘perfecte’ cholesterolwaardes kan sterk aangetaste vaatwanden hebben en iemand met hoge cholesterolwaardes kan puntgave vaatwanden hebben. Professor Tom Noakes: “Ruim 80% van mensen met hart en vaat ziektes hebben ‘normale’ cholesterolwaardes.“

De mate van kalkafzetting zegt wél iets over de gezondheid van je vaatwanden, dit kan worden gemeten door de calciumscore te laten bepalen (via een CT scan). Huisartsen kunnen dit onderzoek nog niet overal aanvragen. Je kunt het wel zelf (op eigen kosten) laten onderzoeken. 

 

WAT ZIJN DE BELANGRIJKSTE OORZAKEN VAN HART- EN VAATZIEKTEN?

Als je de kans op hart- en vaatproblemen wilt verkleinen is het belangrijk te weten welke factoren hierbij een rol spelen. 

FACTOREN DIE EEN ROL SPELEN BIJ DE KANS OP HART- EN VAATPROBLEMEN

– Hoge bloedsuikers ten gevolge van het eten van veel suikers en geraffineerde koolhydraten bij INSULINERESISTENTIE
– Diabetes 2 ten gevolge van INSULINERESISTENTIE
– Obesitas ten gevolge van INSULINERESISTENTIE
– Het eten van veel transvetten
– Het eten van een overdaad plantaardige oliën (omega-6)
– Roken
– Overmatig alcohol gebruik
– Te weinig bewegen
– Bepaalde ziektes, eventueel ten gevolge van INSULINERESISTENTIE

 

WAT ZIEN WE IN DE PRAKTIJK BIJ MENSEN DIE LCHF GAAN ETEN VOLGENS DE STARTGIDS?

– Cholesterolwaardes verbeteren
– Bloeddruk normaliseert al na enkele weken
– Bloedsuikerspiegel daalt en normaliseert, dit effect zet al na 1 dag in
– Drastisch gewichtsverlies bij overgewicht, verzadiging, geen honger
– Meer energie en beter slapen, vaak al na de eerste week

De spectaculaire resultaten laten zien dat er veel gezondheidswinst te halen is door minder koolhydraten te eten en juist méér vet!
Je ziet dat ook terug in bloedonderzoeken. 

 

Verklein het risico op hart en vaatziekten met LCHF eten

Wanneer je LCHF gaat eten, dus met veel minder koolhydraten en meer gezonde vetten, dan gaat je lichaam ook de triglyceriden gebruiken als brandstof. De HDL-trucks kunnen dan goed hun werk doen en alle LDL-wagentjes terugbrengen naar de lever. Er vinden geen botsingen meer plaats dus geen gecrashte sdLDL wagentjes meer. 

Je cholesterolratio’s verbeteren aanzienlijk, je triglyceriden nemen af en je HDL neemt toe. Precies wat je wilt!

LCHF eten zorgt ervoor dat je bloedsuikers lager en stabieler worden. Dit heeft een enorm gunstige invloed op je algehele gezondheid en dit beïnvloed je kans op hart- en vaatziekten in positieve zin. In feite speelt insulineresistentie een veel belangrijkere rol bij hart- en vaatproblemen dan cholesterol, HDL, LDL of triglyceriden.

 

Heb je nog vragen? Laat het me weten.

Matty Barnhoorn
TheNewFood

 

 

Meer informatie/bronnen:

 

VIDEO (tip!) Dr Ken Sekaris: When to worry

VIDEO Ivor Cummins: Know your metrics

VIDEO Dr Jeffrey Gerber: Cholesterol OMG

VIDEO Dr Stephan Sinatra: The great cholesterol myth

VIDEO Cardioloog Dr Aseem Malhotra: Heart Stents, Cholesterol and Statin Smoking Guns?
High cholesterol on ket diet should you be concerned? Franziska Spritzler, RD, CDE

The cholesterol and calorie hypotheses are both dead — it is time to focus on the real culprit: insulin resistance

Het Faillisement van de verzadigd vethypothese van cardiovasculaire ziektes Muskiet et all