Huisarts adviseert koolhydraatarm menu

Huisarts adviseert koolhydraatarm menu

De patiënten van huisartsenpraktijk de Zwolse tulp hebben het getroffen. Dete Hollemans is geen huisarts die vooral inzet op medicatie, maar op het verbeteren van de gezondheid door een andere leefstijl. Met gezonde koolhydraatarme voeding volgens de STARTGIDS als basis.

“Ik zie zoveel goede resultaten, niet alleen bij mensen die willen afvallen of bij diabetes 2, maar bij allerlei gezondheidsproblemen zoals vermoeidheid en maag/darm klachten, daar ben ik echt van onder de indruk. Dit is misschien wel het meest baanbrekende wat ik tot nu in mijn carrière heb meegemaakt, wat andere voeding en een andere leefstijl voor patiënten kan betekenen. “

 

Haar eigen ziekte bracht haar op het spoor

In 2014 verhuist Dete van Amsterdam naar Zwolle, waar ze een huisartsenpraktijk overneemt. Een jaar later blijkt ze een afwijking aan haar schilklier te hebben. Als gevolg daarvan wordt ze al snel heel veel zwaarder en krijgt ze steeds minder energie. Haar bloeddruk stijgt. Haar toestand gaat zo hard achteruit dat ze zich zelfs zorgen gaat maken over de toekomst van haar praktijk.

Dan, in de zomer van 2017, hoort ze tijdens een nascholing voor het eerst over ‘andere voeding´ als medicijn. Dete was altijd al met gezonde voeding bezig en was altijd op zoek naar nieuwe informatie. Want in haar opleiding heeft ze hier vrijwel niets over geleerd.

“Vanaf het allereerste begin was ik direct ontzettend onder de indruk en geïnteresseerd. Ik had het gevoel dat dit veel voor mijn patiënten zou kunnen betekenen, maar ik ben altijd erg van eerst zelf proberen. Dus ik ging me erin verdiepen en ook zelf al direct aan de gang met andere voeding. Met minder koolhydraten in mijn menu.”

 

In drie maanden 15 kilo afvallen en véél meer energie.

“Binnen een week merkte ik al dat ik veel meer energie kreeg!” En dat niet alleen, ze  merkt ook dat haar al jaren aanwezige darmklachten heel snel afnemen. “Binnen 3 maanden tijd ben ik 15 kilo afgevallen en is mijn bloeddruk genormaliseerd. Zonder een moment honger te hebben. Het kostte me ook totaal geen moeite om vol te houden.”

Wat heeft deze LCHF aanpak gedaan voor haar gezondheidsproblemen? “Het is opmerkelijk dat sinds ik met deze andere voeding bezig ben er pas écht een verbetering heeft plaatsgevonden in mijn ziekteproces. Ik ben nog niet beter maar deze manier van eten heeft mij veel meer energie opgeleverd. Ik heb er veel aan te danken.”

Naast voeding besteedt ze veel aandacht aan haar totale leefstijl. “Meer aandacht voor beweging, slaap en stress. En meer balans in mijn privé en werk zoeken.”

 

Veelbelovende resultaten, patiënten worden nieuwsgierig

Ze is opgetogen over haar eigen resultaten: “ Ik wilde er meer mee, veel patiënten in mijn praktijk zouden hier ook baat bij kunnen hebben. Ik ben alles gaan lezen wat er maar over te vinden is.” Dete kan niet wachten om met deze nieuwe kennis aan de slag te gaan in haar praktijk.

Ze gaat steeds vaker in gesprek met patiënten over voeding en leefstijl, vaak vragen ze er zelf al om. “Het feit dat het bij mij zo goed werkte, dat zagen mijn patiënten natuurlijk ook. Ze wilden weten wat ik had gedaan, hoe het kwam dat ik er zo stalend bijzat. En zo kwam van het één het ander.”

Er is nu bijna geen consult meer waar voeding niet bij ter sprake komt. “Echt bij allerlei gezondheidsproblemen zie ik zoveel goede resultaten! Ik ben daar bijzonder van onder de indruk.”

 

Weekmenu’s als leidraad

Hoe ga je het gesprek over andere voeding aan met je patiënten? “Ik vertel er eerst zelf wat over en laat ze meestal eerst meer informatie lezen (via links op de praktijkwebsite). Als ik ze dan weer zie zijn ze vaak al erg enthousiast en kijken we wat ze nodig hebben. Ze willen daarna meestal snel een start maken.

Ik adviseer meestal de STARTGIDS en de andere boeken van TheNewFood. Het is heerlijk als mensen een leidraad hebben, aan de hand van de STARTGIDS kunnen ze heel goed beginnen.  Voor de één is het makkelijker dan voor de ander. Maar uiteindelijk vindt iedereen wel zijn of haar weg.” Soms zijn mensen nog wat huiverige omdat ze bepaalde dingen niet lusten bijvoorbeeld. Dete stelt ze gerust door uit te leggen dat ze die dingen kunnen vervangen. “Maar ik zeg ook: je kunt het een keer proberen. Misschien ga je ook dingen lekker vinden waarvan je dacht dat je het niet lustte. “

 

Liever strikt koolhydraatarm dan ‘minderen’

Afhankelijk van de patiënt en de gezondheidsproblemen kijkt ze samen met hen wat op de lange termijn haalbaar is. “Ik ben ervan overtuigd dat drastisch koolhydraten minderen tot 30 gram per dag zeker bij insulineresistentie het beste werkt, dat geldt ook voor mijzelf. En voor anderen werkt 50 gram ook goed, het blijft maatwerk.”

“Je merkt heel erg aan mensen dat ze wel wat bewuster zijn dat er dingen anders moeten. Het scheelt natuurlijk enorm dat ikzelf zo gemotiveerd ben en zo overtuigd van deze aanpak. Ik zeg altijd: probeer het gewoon vier weken en kijk dan hoe je je voelt. Vier weken is voor iedereen te overzien.”

Niet iedereen wil meteen starten met de strikte aanpak van de STARTGIDS, sommigen willen liever zelf hun weg vinden door koolhydraten voor een deel weg te laten uit hun normale menu. Maar dan blijven ze vaak toch wat kwakkelen en krijgen ze toch ook niet echt meer energie. Dan lijkt het niet optimaal te werken.”

 

Hoe gaat ze om met zorgen over vet eten en cholesterol?

“ Bij de meeste mensen zie je dat cholesterolwaardes al snel verbeteren. Iedereen kan met deze aanpak starten, ongeacht hun cholesterolwaardes. Patiënten vinden het soms toch spannend maar ik merk dat ook bij professionals. Die oude ideeën over vet en cholesterol zitten er nog zo ingebakken, dat heeft tijd nodig.”

Heel soms ziet ze een heftige cholesterolreactie op deze andere manier van eten.  “Dat was bij mijzelf ook het geval. Mijn cholesterol en LDL stegen in het begin flink, eerlijk gezegd werd ik daar toen zelf toch ook een beetje zenuwachtig van.  Maar ik heb toch doorgezet en het tijd gegeven.” Inmiddels zijn haar cholesterolratio’s práchtig!

 

Dete zit regelmatig op de racefiets, gaat dat goed op een LCHF menu?

“Ik heb altijd veel gesport, fietsen was altijd al mijn hobby. Echt wielrennen doe ik sinds 2015. Dat was de eerste weken wel lastig op een strikt LCHF menu. Ik kwam niet verder dan 10 – 15 km en daarna ging het niet meer. Nu is het geen probleem meer, ik fiets makkelijk 40 kilometer met hoogtes en dat allemaal zonder extra koolhydraten.”

Hoe heeft ze dat aangepakt? “Ik ben meer bouillon gaan drinken, sportdrank met elektrolyten en magnesium. Ik zeg nu ook altijd tegen patiënten: geef het  sporten op een lCHF menu even de tijd. Je lichaam moet die omslag maken naar een vetverbranding.  Ik ben daar zelf iets te snel in gegaan.”

 

Is LCHF eten dan voor iedereen geschikt wat haar betreft?

“Ja zou ik zeggen, zeker niet alleen bij overgewicht, diabetes of maag/darmklachten. Je ziet ook zoveel mensen met vermoeidheidsklachten, ze voelen zich niet fit, zitten niet lekker in hun vel. Ze krijgen weer energie van deze aanpak! Ik denk dat het voor elk mens gezond is om vooral vers en onbewerkt te eten met minder koolhydraten. Ook voor kinderen. Voor kinderen zou ik dan tot 100 gram koolhydraten per dag aanhouden.”

Ze benadrukt dat je niet altijd zomaar kunt beginnen: “Als je al medicatie gebruikt voor een aandoening, zoals suikerziekte of hoge bloeddruk, overleg dan eerst met je arts. Vraag of je arts zich erin wil verdiepen als de kennis of ervaring met LCHF eten nog ontbreekt. Dit is belangrijk omdat door deze voedings- en leefstijlverandering moet de medicatie vaak snel en drastisch verlaagd of gestaakt worden!”

 

Patiënten zijn erg blij met haar aanpak

“Leefstijl en voeding hebben zo’n grote invloed op je welzijn. Ik denk dat voor alle patiënten, bij welke klachten dan ook, dit een heel belangrijk onderdeel van de behandeling zou moeten zijn. In mijn praktijk hopen wij daar het verschil te maken. Wij hebben dit nu helemaal verweven in onze missie en visie. Dat weten patiënten en ze zijn er blij mee. Dit trekt ook veel nieuwe patiënten die weten dat wij fanatiek zijn in leefstijl en niet vooral gericht op medicatie.”

Dete vindt het wel jammer dat er niet eerder meer aandacht geweest is voor voeding en gezondheid. “Ik voel me nu naar patiënten toe bijna een beetje schuldig, dat ik denk dat ik dit niet eerder wist. Dan hadden we hier eerder mee aan de slag gekund.

 

Sommige huisartsen denken misschien wel: dit is te mooi om waar te zijn!

Ze vertelt over verschillende patiënten waar ze eerst niet zoveel voor kon doen en die ze nu wél heeft kunnen helpen. Ze geeft voorbeelden van patiënten die deze aanpak zóveel heeft opgeleverd. Niet alleen het afvallen is belangrijk, ze krijgen weer energie en zin in het leven, ik zie ze weer stralen en in hun kracht komen! Hoe mooi is dat?!”

Hoe denkt ze dat collega’s hier tegenover staan? “Met name oudere huisartsen zijn misschien wat huiverig want het is het zoveelste voedingsverhaal. En misschien denken ze zelfs wel: dat is te mooi om waar te zijn. Waarom hebben we het dan al jaren anders gedaan?”

Ooit was zijzelf sceptisch over deze aanpak: “Laatst kreeg ik op m’n kop van een patiënt die dit anderhalf jaar geleden al wist en wilde en toen vond ik dat nog niet zo’n goed idee. Hij sprak me daarop aan en hij heeft gelijk natuurlijk, dan moet ik toegeven: wij moeten zelf ook nog veel bijleren!”

 

Grootse plannen

Dete vindt het nog steeds heel bijzonder dat dit zo op haar pad is gekomen. “Ik vind het meer dan leuk en we proberen met elkaar om dit uit te bouwen. Om nog veel meer mensen te bereiken.”

Diëtistes Janet de grave en Danielle Westerman zijn al 10 jaar bezig om LCHF op de kaart te krijgen in de regio Zwolle. “Wij bundelen onze krachten. We hebben net een nascholing gehad met huisartsen in de regio. Ik merkte toch veel belangstelling bij huisartsen, vooral bij jongere huisartsen.”

Er zijn plannen om een platform in Zwolle op te richten. Niet alleen voor patiënten maar ook voor andere zorgprofessionals, zoals huisartsen, diëtisten en praktijkondersteuners. Zo kunnen zoveel meer mensen profiteren van de kennis die Dete en haar team inmiddels heeft opgebouwd.

Kost haar dit niet veel tijd? “Ik doe dit niet alleen, we  doen dit samen als team. We steken in eerste instantie in op voeding, maar uiteindelijk gaat het om een totaalplaatje. Ook slapen, bewegen en stresscontrole. Ik wil toe naar een pakket waarbij we op alle fronten iets te bieden hebben. En ik denk dat we de tijd mee hebben, zowel patiënten als collega´s staan hier steeds meer open voor.”

Er komen gelukkig steeds meer artsen, diabetesverpleegkundigen en diëtisten die pleiten voor een LCHF menu als onderdeel van een gezonde leefstijl. Ik vind dat een geweldige ontwikkeling en heb veel respect voor deze zorgprofessionals die het anders aan durven te pakken. Door in te zetten op méér energie, méér gezondheid en mínder medicatie!

 

Heb je nog vragen na het lezen van deze informatie? Stuur me even een bericht.

Matty Barnhoorn
TheNewFood

 

 

Wijkverpleegster Annette (51) is nu een ‘blije ex-diabeet’

Wijkverpleegster Annette (51) is nu een ‘blije ex-diabeet’

Annette had als wijkverpleegster vaak te maken met mensen die moesten spuiten in verband met diabetes. Mensen die steeds meer medicatie nodig hadden en allerlei nare complicaties kregen. Ze schrok dan ook enorm toen ze hoorde dat ze zelf diabetes 2 bleek te hebben en al snel ook insuline moest gaan gebruiken.

In de vijf jaar die daarop volgde moest ze steeds meer medicatie gebruiken en werd ze alsmaar zieker, ze kon niet meer goed functioneren. Tot de overstap naar koolhydraatarm eten haar leven veranderde.

Totaal onverwacht diabetes 2
“Mijn beide ouders hebben diabetes 2, dus ik wist dat de kans groot was dat ik het ook zou krijgen. En toch had ik het toen zeker nog niet verwacht.” Annette is 44 jaar wanneer bij een urinecontrole toevallig wordt ontdekt dat ze diabetes 2 heeft. Haar nuchtere bloedsuiker is dan 17.

Ze moet meteen starten met Metformine en later ook Gliclazide. “Ik voelde me moe, labiel, lamlendig dus ik dacht: Kom maar op met die pillen, dan gaat het tenminste weer beter met me.” Maar het gaat niet beter, ondanks dat er steeds een pilletje bij komt. Als bijwerking van de medicatie krijgt ze last van hoofdpijn, spierpijn, diarree en buikkrampen.

“Ik leek wel een oude vrouw”
Annette krijgt ook standaard een cholesterolverlager voorgeschreven.  “Ik kreeg er enorme spierkrampen van en werd zo stijf als een deur. Ik leek wel een oude vrouw als ik ‘s morgens uit bed moest. Het werken werd steeds moeilijker, vooral de ochtenddiensten.

Ze ging op zoek naar informatie over cholesterolverlagers en ontdekte dat ze zeer omstreden zijn, mede vanwege de bijwerkingen. “Er is niet eens overtuigend bewijs dat die statines je risico op hart- en vaatziekten verlagen!” Annette besloot te stoppen met de medicatie en vrijwel direct verdwenen de spierpijnklachten.

Ontstekingen en blessures
Ondertussen wordt ze steeds zieker door de diabetes. Sporten lukt niet meer vanwege haar blessuregevoeligheid. Ze krijgt last van allerlei ontstekingen. “Ik moest mijn leefstijl verbeteren, werd er gezegd. Maar hoe dan? Daar kreeg ik weinig inhoudelijke informatie over tijdens de korte bezoekjes aan mijn diabetesverpleegkundige. In  tien minuten stond ik weer buiten.“

Verplicht mager diabetes dieet
Ze voelt zich steeds zo teleurgesteld in zichzelf als ze alweer zwaarder blijkt te zijn en de Hb1Ac nog niet gedaald is. Toch houdt ze zich trouw aan de voorschriften en volgt ze via de diëtiste een speciaal Diabetes Mellitus Dieet. “Alles mager en met veel koolhydraten. Niets hielp. Ik werd steeds moedelozer. Hoe hard ik ook mijn best deed, ik voelde me niet beter.”

100 eenheden insuline per dag
Na een jaar moet ze beginnen met insuline spuiten. “Ik had de max qua pillen bereikt. Heel eventjes leek het beter te gaan met insuline. Maar als ik wat hoger zat met mijn gemiddelde bloedsuiker dan kwamen er steeds een paar eenheden insuline bij. Als ik een keer iets wilde vieren met een stukje vlaai dan was het advies: Spuit er maar een beetje bij.”

Ondanks de insuline voelt ze zich steeds slechter. “Ik was 51 maar aan het overleven in plaats van te leven. Dit wilde ik niet, ik dacht: dit moet toch ook anders kunnen? Ik ging op zoek naar een andere aanpak.“

Koolhydraatarm; een andere aanpak
Op Internet leest ze over koolhydraatarm eten bij diabetes. Ze besluit het te proberen en gaat stap voor stap minder koolhydraten en meer groentes, gezonde vetten en eiwitten eten. “Ik voelde me al snel steeds beter, kreeg weer zin om dingen te ondernemen. Mijn medicatie werd afgebouwd, ik ging van 100 eenheden per dag naar minder dan de helft. Mijn internist en diabetes verpleegkundige waren stomverbaasd over de resultaten! In het begin waren ze nogal sceptisch over mijn plan om anders te gaan eten. Dat houd je toch niet vol! zeiden ze. Maar nu zagen ze dat het écht werkt!”

Binnen 2 weken insulinevrij
Het lukt haar om haar bloedsuikers te verlagen, maar ook na een jaar koolhydraatarm eten is ze nog niet insuline-vrij. ”Ik dacht dat het niet beter zou worden, maar eigenwijs als ik ben ging ik verder zoeken en zo ontdekte ik TheNewFood.“ Annette start met de weekmenu’s uit de STARTGIDS en is binnen 2 weken van alle insuline af. “Had ik die gids maar eerder ontdekt dan had ik het meteen anders aangepakt.”

15 kilo afgevallen
Inmiddels is het haar ook gelukt om de 15 kilo af te vallen die ze was aangekomen in de afgelopen jaren door de medicatie. Annette kijkt nu heel anders tegen diabetes 2 aan dan vroeger. “Nu weet ik dat je Diabetes niet kan genezen met medicatie, je kunt alleen de symptomen proberen te bestrijden. Met een gezond LCHF menu kun je je diabetes wel omkeren en een blije ex-diabeet worden. Ik barst weer van de energie en heb vertrouwen in een gezonde toekomst.”

Gaat ze deze manier van eten volhouden?
Ik vraag haar of ze denkt dat ze het vol kan houden? “Ja natuurlijk, Ik voel me zó veel beter nu. Ik eet heerlijk, het is veel smaakvoller dan die magere troep van vroeger. En ik ben altijd verzadigd, dat is zo’n fijn gevoel! Ik weet zeker dat ik nooit meer anders wil eten. ”

Annette heeft al veel mensen om haar heen aangestoken met haar nieuwe manier van eten. “Ze zien hoe goed het met mij gaat, dat ik weer straal en bergen energie heb. Dat inspireert ook anderen merk ik.”  Ze hoopt in de toekomst meer mensen met diabetes 2 te kunnen helpen!

 

Matty Barnhoorn
TheNewFood

 

 

Paul (72) verslaat diabetes met koolhydraatarme aanpak

Paul (72) verslaat diabetes met koolhydraatarme aanpak

Een paar jaar geleden werd bij Paul onverwacht diabetes geconstateerd. Hij moest direct aan de pillen, maar zijn bloedsuikers bleven maar stijgen. Wanneer Paul een artikel tegenkomt over een koolhydraatarme / LCHF aanpak bij diabetes besluit hij om dit te proberen. En met succes! Inmiddels is Paul al weer 3 jaar van de diabetesmedicatie af en zijn zijn bloedwaardes mooi laag en stabiel.

Begin oktober ontvang ik een mail van Petra: “Hoi Matty, mijn man is ook “genezen” van zijn type 2 diabetes dankzij de overstap op LCHF eten. Hij is een moeilijke eter en miste erg zijn brood , nu bak ik elke dag spelt brood met tevens een geweldig resultaat. Zijn bloedsuikers zijn mooi regelmatig en laag en zijn gewicht ook. Ook eet hij soms Carisma aardappelen en spelt pasta. Staan jullie hier niet achter, want vind dit nergens terug.”

Ik mail Petra dat ik blij ben dat het zo goed gaat met haar man. En dat een koolhydraatarme/LCHF aanpak bij insulineresistentie en diabetes toch altijd maatwerk blijft! Meestal is het echt zaak om heel weinig koolhydraten te eten. Maar wat voor de één werkt, werkt net even anders voor de ander. Dat moet je toch zelf uitvinden. En zo kom ik in gesprek met haar man Paul die graag zijn verhaal wil delen.

 

“Ik dacht altijd dat ik zo gezond was!”

Paul (72) uit Enkhuizen heeft altijd veel aan sport gedaan. Tennis, golf, de vierdaagse lopen… Hij was ook altijd gezond tot hij drie jaar geleden plotseling een TIA krijgt waarvan hij gelukkig weer goed herstelt. Maar in die periode wordt ook ontdekt dat hij beginnende diabetes heeft, waarvoor hij medicatie krijgt voorgeschreven. “Dat was wel even schrikken. Voor ik die TIA kreeg dacht dat ik altijd dat ik zo gezond was!”

Paul krijgt medicatie voorgeschreven maar toch lopen de bloedsuiker waardes steeds verder op. Hij herinnert zich dat op een gegeven moment, tijdens een vakantie, zijn bloedwaarde opliep naar 10, ondanks de pillen. Teruggekomen las hij een artikel over voeding en bloedsuikers. Het advies was koolhydraatarm eten! “Ik ben dat advies eigenlijk meteen gaan volgen en binnen een paar weken kon ik stoppen met de diabetespillen en was mijn bloedsuikerspiegel gemiddeld 6,2.”

 

Huisarts wil niet in gesprek over koolhydraatarm

Ik neem aan dat zijn huisarts erg blij is met Paul en zijn koolhydraatarme aanpak! Maar dat valt tegen. ”Bij het diabetes centrum en de huisarts hebben we het weinig over het koolhydraatarme dieet. We hebben het al vaak geprobeerd, maar er is niet echt een ingang te vinden voor een gesprek. Ze schrijven liever metformine voor of insuline omdat koolhydraatarm/LCHF niet vol te houden is zeggen ze. Onbekend maak dus nog steeds onbemind.”

Dat het niet is vol te houden geldt zeker niet voor Paul en zijn vrouw, voor hen is LCHF eten een levensstijl geworden. Ze bakken zelf hun verse speltbrood, zelfs op vakantie! Voor Paul was het wel een hele omschakeling. Hij miste in het begin heel erg wit brood, kadetjes en aardappels. Nadat ze speltbrood ontdekte, waarvoor ze het meel zelf bij de molen halen, werd het een stuk makkelijker. “

Sinds kort eet hij dus ook af en toe wat Carisma aardappelen en zijn bloedsuikers blijven er mooi stabiel bij, blijkbaar kan hij die paar aardappeltjes goed hebben! “Zelfs drinken we af en toe een glaasje wijn, dat moet ook gewoon kunnen. Het moet wel leuk blijven!” Fijne bijkomstigheid: Inmiddels is hij al 9 kilo afgevallen. “Niet dat ik veel te zwaar was, maar dit is wel een gezonder gewicht.“

 

“LCHF werkt erg aanstekelijk!”

Paul beseft wel dat het heel fijn is dat ze dit samen kunnen doen. “Mijn vrouw heeft vanaf het begin mee gedaan. Dat maakt het wel makkelijker, want als je steeds elk apart moet koken dat houd je misschien niet vol. Zijn vrouw is zelf verpleegkundige en weet dus als geen ander hoe belangrijk het is om de bloedsuikers goed in de gaten te houden!

Zijn succes levert veel positieve reacties op uit zijn omgeving. “In het begin niet hoor, mensen waren eerst nogal sceptisch. Tot ze de resultaten zagen. Nu zijn er heel wat die al flink zijn afgevallen door ook LCHF te gaan eten! Het werkt best aanstekelijk!”

 

Ook starten met koolhydraatarm eten? Ik adviseer altijd om in het begin uitsluitend pure en onbewerkte producten te eten met maximaal 20 gram koolhydraten per dag. Zo maak je de meest effectieve start en kun je optimaal resultaat behalen. Later kan je eventueel proberen of en welke voedingsmiddelen je kunt toevoegen. Bij de één kan er meer dan bij de ander.

Matty Barnhoorn
TheNewFood

Aantal diabeten blijft snel groeien. Tijd voor verandering!

Aantal diabeten blijft snel groeien. Tijd voor verandering!

Onderzoekers van de Erasmus Universiteit rapporteren dat één op de drie Nederlanders diabetes type 2 ontwikkelt en dat zelfs de helft van alle Nederlanders pre-diabetes krijgt, een voorstadium van diabetes. Vaak zonder dat ze dit zelf weten. Anders dan vaak wordt gedacht lopen ook ‘dunne mensen’ grote kans om diabetes te ontwikkelen. Hierbij lijken koolhydraten een grote rol te spelen.

Diabetes gaat vaak gepaard met ernstige complicaties, zoals oogproblemen met blindheid tot gevolg, hart- en vaatziektes, nierfalen en dementie. Niet zelden moeten ledematen worden geamputeerd door complicaties.

Medicatie die wordt gegeven bij diabetes (bloedsuikerverlagers, insuline etc) kunnen deze complicaties vaak niet voorkomen. En ze kunnen ook niet voorkomen dat de diabetes steeds erger wordt. Op dit moment sterft er wereldwijd iedere 6 seconden iemand aan diabetes. Ondanks alle beschikbare medicatie.

 

Het tij lijkt niet te keren, er is nog steeds geen echte oplossing. Of wel?

Om te begrijpen wat je hier tegen zou kunnen doen is het belangrijk om te beseffen dat diabetes type 2 een gevolg is van het onderliggende probleem. Het échte probleem, de échte ziekte, is insulineresistentie. Het ligt dus voor de hand om te kijken waar insulineresistentie door wordt veroorzaakt en of we dáár iets aan kunnen doen.

Insulineresistentie: We zijn niet gemaakt voor elke dag taart

Bij insuline resistentie werkt je insulinehuishouding niet meer goed, waardoor de suikers in je bloed niet meer worden ‘verwerkt’ zoals het hoort. Dit verwerkingsprobleem wordt vooral veroorzaakt door overbelasting. We zijn in de afgelopen decennia meer en meer koolhydraten gaan eten, terwijl bij veel van ons het systeem die enorme hoeveelheden niet aankan. We zijn gewoon niet gemaakt voor elke dag taart!

Hoe herken je insulineresistentie?

Vaak gaat insulineresistentie gepaard met een aantal van onderstaande symptomen.

  • Je bent vaak moe, hebt weinig energie, slaapt slecht
  • Je bent vaak hongerig en hebt vooral trek in koolhydraten (chips, brood, gebak)
  • Als je eenmaal begint met eten wil je steeds meer, één koekje is nooit genoeg
  • Je hebt veel last van PMS en/of stemmingswisselingen
  • Je hebt last van slaapdips aan het eind van de middag, en na het eten
  • Je komt snel aan en bent voortdurend aan het lijnen zonder blijvend succes
  • Wil je weten of jij insulineresistent bent? Doe de test!

Ben je eenmaal insulineresistent en blijf je doorgaan met zoveel suiker/koolhydraten eten dan loop je grote kans op diabetes type 2, ernstig overgewicht, Alzheimer of andere serieuze gezondheidsproblemen.
Het goede nieuws is dat als je stopt met je systeem belasten met heel veel koolhydraten, dat je die ellende vaak kan voorkomen of zelfs terugdraaien!

 

Ook diabetes is drastisch te verminderen door anders te eten

De oplossing is dus eigenlijk eenvoudig. Zó eenvoudig dat veel mensen het nauwelijks kunnen geloven. Anders eten met véél minder koolhydraten en juist meer gezonde vetten. Natuurlijk; meer bewegen, goed slapen en voldoende ontspanning helpen ook mee, maar het begint echt allemaal met anders eten.

We plaatsen hier regelmatig ervaringen van mensen die diabetes door voeding hebben omgekeerd, recent nog het indrukwekkende verhaal van Frank. Frank gebruikte nog net geen medicatie. Maar ook mensen die al jaren diabeet zijn en veel medicatie gebruiken, waaronder insuline, kunnen vaak al na een paar dagen hun medicatie halveren. En hoe langer ze koolhydraatarm eten hoe meer medicatie ze kunnen afbouwen, tot ze soms zelfs helemaal medicatievrij zijn.

Er is dus een geweldige oplossing tegen het diabetes probleem en toch zal je een huisarts niet zo snel horen zeggen ga maar koolhydraatarm eten als je diabetes type 2 hebt, veel overgewicht hebt of pre-diabeet bent. Hoe dat komt?

 

Veel artsen zijn niet gericht op preventie en voeding

Tijdens hun hele opleiding hebben de meeste artsen slechts een paar uur onderwijs gehad in voeding. Artsen hebben dus domweg niet geleerd te denken in voeding of preventie, het zit niet in hun systeem. Ze hebben geleerd te denken in medicatie als oplossing. En de farmaceutische industrie, een enorm machtige partij, lijkt ook enorm haar best te doen om artsen ervan te overtuigen dat medicatie het enige antwoord is.

En toch is er iets aan het veranderen. Mensen gaan steeds vaker zelf op onderzoek uit en ontdekken zo zelfwat koolhydraatarm eten aan gezondheidswinst kan opleveren. Zij zijn het die hun arts vertellen over de geweldige resultaten die ze behalen met koolhydraatarm eten!

Artsen kunnen soms wat huiverig zijn als je vertelt dat je een koolhydraatarm dieet gaat volgen, maar vaak is dat onbekendheid. Vertel je dat je een dieet gaat volgen zonder suiker en met vooral veel groentes, vis, gezonde vetten, vlees, noten, een beetje fruit etc. dan staan de meeste toch echt wel te juichen!

 

Welke artsen en diëtisten kiezen voor een koolhydraatarme aanpak?

Als je medicatie slikt voor diabetes kan je niet zomaar starten met koolhydraatarm eten. Koolhydraatarm eten is zo effectief, het kan zijn dat je al binnen een dag je medicatie moet halveren. Dit doe je natuurlijk in overleg en onder begeleiding van je behandelend specialist. En het liefst ga je dan naar een specialist, arts of diëtist, die precies weet wat koolhydraatarm eten inhoudt en daar voldoende ervaring mee heeft.

Wij zijn bezig om al deze specialisten landelijk in kaart te brengen, zodat je weet waar je terecht kan voor deze specifieke (para)medische begeleiding. Dus zoek je een specialist laat het ons weten.

En ken jij (of ben jij) zelf zo’n specialist die zich richt op koolhydraatarm eten als (belangrijk onderdeel van de) behandeling? Misschien wel jouw eigen diëtist, diabetesteam of internist? Laat het ons weten, stuur ons een bericht met de naam van diegene en liefst ook contactgegevens.
Wij nemen dan zelf contact op met ze om te vragen of ze vermeld willen worden op onze nieuwe website LowCarb Nederland, die binnenkort online gaat.

Zo kunnen wij samen het verschil gaan maken!

Matty Barnhoorn
TheNewFood

 
 

LowCarb/LCHF voedingsdeskundige Matty Barnhoorn eet zelf al sinds 2001 koolhydraatarm. Ze viel destijds in korte tijd ruim 30 kilo af. Maar er veranderde meer… ze voelde zich al na een paar dagen heel veel beter. Ze had ineens bergen energie, sliep beter, had geen zeurende maagklachten (maagzuur en pijn) meer en veel minder last van PMS klachten en heftige ‘moodswings’. Ze eet sindsdien zelf strikt koolhydraatarm.

Het verbaasde haar dat niet algemeen bekend was dat koolhydraatarm eten zo’n gunstige invloed op je gewicht en gezondheid, en ze besloot zoveel mogelijk mensen hierover te informeren. In de afgelopen veertien jaar heeft zij al duizenden mensen geholpen om over te stappen op een eetpatroon met minder koolhydraten en meer puur echt eten. Mensen met overgewicht maar ook mensen met diabetes en andere gezondheidsproblemen.

Matty geeft workshops, presentaties en proeverijen. Ze ontwikkelt heerlijke koolhydraatarme menu’s en recepten en begeleidt mensen online, als coach bij minderkoolhydraten.nl

Ludwig: Verminderen van koolhydraten gouden greep

Ludwig: Verminderen van koolhydraten gouden greep

Wetenschappers en specialisten zijn het erover eens dat een dieet met zéér weinig koolhydraten en veel vetten, een zogenaamd ketogeen dieet of LCHF, beter is voor gewichtsafname, diabetes en de stofwisseling, dan diëten die vooral gericht zijn op beperkte inname van calorieën.

Obesitas experts zeggen dat langdurig nadruk leggen op calorieën tellen niet werkt en dat we voorbij het ‘calorieën in en calorieën uit’ dogma moeten gaan kijken willen we het wereldwijde probleem van overgewicht en diabetes verslaan. “Eet minder en sport meer, werkt niet,” zegt Dr. David Ludwig, directeur van de Obesity Prevention Center in Boston’s kinderziekenhuis.

“Gouden greep in het gevecht tegen insulineresistentie!”

Een ketogeen dieet voorkomt insuline pieken en diabetes
Volgens Ludwig is de ware boosdoener van gewichtstoename niet het teveel calorieën innamen, maar het eten van koolhydraat-rijk voedsel met veel geraffineerde suikers. Dit komt omdat het lichaam vet opslaat als de insuline pieken hoog zijn, wat gebeurt als we te veel suiker en bewerkt graan eten, zoals wit brood.

“We moeten stoppen met het denken in weinig vet,”

Ludwig benadrukt: “Sommige vetrijke producenten, zoals avocado, noten en olijfolie, behoren namelijk tot de gezondste keuze van voedsel.”

Insulinepieken voorkomen

Ludwig kan hierdoor aanschuiven bij een groeiende groep experts die beweren dat het eten van vet je vet maakt en het beperken van calorie inname de beste manier van afvallen is , slechts mythes zijn. De beste manier om af te vallen is het voorkomen van insuline pieken, wat Atkins en ketogene dieten doen. “Insuline is de grootvader van anabole hormonen,” zegt Ludwig

Koolhydraten worden opgeslagen als vet
Het eten van geraffineerde koolhydraten zoals een zakje vetvrije jellybeans (een soort snoepjes) van 100 calorieën, zorgt voor een enorme insuline piek die de vetcellen in je lichaam een signaal geven dat ze calorieën moeten opslaan. Als contrast, bij het eten van noten (van ook 100 calorieën), zal er bij lange na niet zo’n hoge insuline piek geproduceerd worden. Het gevolg is dat je je voller en langer vol voelt, terwijl je door de jellybeans al snel een lage suikerwaarde in je bloed krijgt. Hierdoor voel je je snel weer hongerig.

Suiker verhoogt insuline, wat infecties veroorzaakt

Het snel pieken en dalen van bloedsuiker en insuline leidt tot diabetes, infecties en problemen bij de stofwisseling, dus bij het toepassen van het Atkins en ketogene diëten, kunnen we in een keer een aantal ziekten tegelijkertijd aanpakken.

Steeds meer nieuwe onderzoeken laten zien dat onverwerkt verzadigde vetten niet de veroorzaker van gewichtstoename, diabetes of hartziekten is. De ware oorzaak van overgewicht, hart- en vaatziekten, een hoog cholesterol en diabetes is een teveel aan koolhydraten, vooral degene die veel suiker bevatten.
Vet – vooral verzadigd vet – werd over het algemeen de schuld gegeven als de veroorzaker van hartziekten, obesitas en kanker. Met der tijd is deze gedachte er bij iedereen ingeslopen, zonder dat er daadwerkelijk bewijs voor was.

Veel vet en weinig koolhydraten
Verzadigd vet is in werkelijkheid helemaal niet zo slecht voor de gezondheid. De meeste strikte dieetproeven laten duidelijk zien dat een veel vet en weinig koolhydraten dieet is beter in de strijd tegen overgewicht, diabetes en hartziekten. Voedingsdeskundige Dr. Jonny Bowden, auteur van ‘Controlled-Barbohydrate Eating for Long-Term Weight Loss’, juicht een ketogeen dieet aan voor het verliezen van gewicht en het terugdraaien van type 2 diabetes.

“Het idee dat verzadigd vet en cholesterol de demonen zijn, is 100% fout,” zegt Bowden. “Als je naar de data kijkt, is het heel erg duidelijk: het meest wat ons verteld is over verzadigd vet en cholesterol is gewoon niet waar.” Wat gewichtstoename en ziekte veroorzaakt zijn suikers, zegt Dr Bowden.

Verkeerd aangeleerd
Het ironische is dat ons geleerd is dat bepaald voedsel goed voor ons is, zoals brood, ontbijtgranen, pasta, rijst en aardappels, eigenlijk degene zijn die ons doden. Ons lichaam zet dit voedsel vrijwel meteen om in suiker, wat de insuline doet stijgen, wat ontstekingen veroorzaak. Dit is de fundamentele oorzaak van hartziekten.

Bowden geeft aan dat het volgen van een dieet wat veel gezonde vetten als olijfolie, hele eieren en vlees en boter van grazende dieren, niet alleen het gewichtsverlies zal versnellen, maar de ontstekingen zal verminderen. Dr. Bowden heeft al jaren ervaring met de gezondheidsvoordelen van goede vetten en is blij dat meer mensen het van belang vinden. Voor mensen die willen afvallen zonder ontberingen en het genieten van optimale gezondheid, juicht Bowden het veel vet en weinig koolhydraten dieet aan.

“Wat een opluchting dat je jezelf nu niet meer door een smakeloze eiwit omelet hoeft heen te slepen. Het advies om alleen eiwit te eten is ver voorbij de uiterste houdbaarheidsdatum.”

Veel vet en weinig koolhydraten dieet gouden formule voor gewichtsverlies
Dr. Jeff Volek, professor aan de Universiteit van Connecitcut, is het daar mee eens. Het beperken van koolhydraten geeft het lichaam de mogelijkheid om opgeslagen vet te gebruiken als brandstof, in plaats van de gelimiteerde energie die vrijkomt bij koolhydraatinname.

Dr. Volek volgt zelf al 20 jaar lang een ketogeen dieet, voornamelijk voor de vele gezondheidsvoordelen, zoals een beter humeur en bescherming tegen diabetes en hartziektes.
Onderzoek toont ons aan dat het ketogene dieet beter werkt dan medicijnen om epileptische aanvallen te regulieren, diabetes type 2 terug te draaien en kanker in toom te houden. Een ketogeen dieet zou zelfs kanker kunnen regulieren en voorkomen, omdat kanker een metabolische ziekte is en kankercellen groeien op suiker.

Chronische ziektes voorkomen

“De meeste wetenschappers die kanker bestuderen hebben in het verleden gedacht dat deze ziekte genetisch was, maar slechts 5 tot 10% van alle gevallen is erfelijk,” zegt D’Agostino, psycholoog en neurowetenschapper. “Wanneer we minder koolhydraten eten, kunnen pieken van insuline en bloedsuiker voorkomen. Het onderdrukken van suikerwaarden kan heel behulpzaam zijn tegen chronische ziekten”.

Volek, auteur van The Art and Science of Low Carbohydrate Living, is blij met het populairder worden van vetrijke diëten zoals het ketogene, omdat steeds meer mensen beginnen te accepteren dat vet eten je niet vet maakt. Door drastisch minder koolhydraten te eten en deze te vervangen met gezonde, onverwerkte vetten, stimuleer je de vetverbranding en verlang je minder naar koolhydraten Dit leidt tot veel stabielere bloedwaarden hebben en een veel beter humeur aldus Volek.

Problemen verergeren door koolhydraatrijk dieet
“Verminderen van koolhydraten is een gouden greep in het gevecht tegen insuline weerstand, spijsverteringproblemen en type 2 diabetes,” zegt Volek. “De medische wereld blijft vaak een dieet vol koolhydraten voorschrijven, wat het probleem verslechterd. Dat is eigenlijk onvoorstelbaar.”

Bourgondiër Frank keerde zijn diabetes om

Bourgondiër Frank keerde zijn diabetes om

In januari 2015 kreeg Frank Linnhoff te horen dat hij diabetes type 2 had. Hij schrok behoorlijk van dit nieuws want zijn vader had ook diabetes gehad, was daardoor blind geworden en uiteindelijk overleden aan nierfalen. En de broer van Frank was al jong diabeet en daardoor inmiddels één been kwijtgeraakt. Akelige vooruitzichten.

Zoektocht op internet
Frank maakte zich uiteraard enorme zorgen en verdiepte zich op internet in diabetes en mogelijke behandelingen. Daarbij stuitte hij op verhalen dat diabetes succesvol is om te keren met een LCHF (LowCarb HighFat) dieet.

Radicaal menu omgegooid
Hij bedacht zich geen moment. Kocht een bloedsuikermeter, gaf brood, aardappels, rijst, suiker en alle andere koolhydraatrijke voeding die hij nog in huis had aan een vriendin en stapte van de ene op de andere dag over op een strikt LCHF dieet.

Een half jaar later stabiele gezonde bloedsuiker waardes
Na drie dagen was zijn bloedsuiker gezakt van 25 mmol/l naar 11. Na een week zakte zijn bloedsuiker naar 9 en zo ging dat verder tot deze na een half jaar stabiel bleef rond 5,6 mmol/l. Dus binnen een halfjaar was het HbA1c gedaald van 13,6% naar 6,5%. Alleen door een strikt LCHF dieet, en zonder medicatie.

Na 2 maanden van streng LCHF dieet, had hij ’s morgens geen honger meer en at hij alleen lunch en diner. Na 4 maanden at hij een aantal keer per week zelfs maar 1 keer per dag.

Langzaam afvallen
Hij had gehoopt ook meteen flink af te vallen, maar dat had meer tijd nodig. Hij bleef nog lange tijd schommelen rond de 115 kilo. Wel viel hij in omvang af en werd zijn gezicht een stuk slanker. Pas na een half jaar, toen zijn bloedsuikers lager en stabiel waren, begon hij gewicht te verliezen.

Veel gezondheidswinst
Zijn bloeddruk is gezakt van 160/90 naar 125/70. Zijn bloedwaardes, cholesterol en trygliceride waardes zijn goed. Zijn spijsvertering is nu heel rustig, geen aambeien meer. Tandvlees ontstekingen genazen spontaan en ook de conditie van zijn huid ging vooruit.

Ook merkt hij dat hij helderder kan denken, zich beter kan concentreren en opgewekter is geworden. Zijn conditie is enorm vooruit gegaan. Vóór hij LCHF ging eten was hij altijd doodmoe en weinig actief. Een ritje van 5 km op de fiets putte hem toen volledig uit, terwijl hij nu zonder enig spoor van vermoeidheid 50 km fietst.

Frank had niet verwacht dat het overstappen op een LCHF voedingspatroon hem zoveel gezondheidswinst op zou leveren. Zijn vrienden konden niet geloven dat dat allemaal het gevolg was van het overschakelen naar een andere manier van eten, zonder suikers en zetmeel, maar met meer groene groenten en meer dierlijk vet.

Hoe ziet zijn menu er nu uit?
Zijn menu is lekker en verzadigend en bestaat uit groene groenten, bloemkool, spinazie, paprika, aubergine, groene kleine bonen, komkommers, salades, kruiden, paddenstoelen, noten, lijnzaad, avocado, zwarte olijven, extra virgin olijfolie, kokosolie, roomboter, volvette kaas, room, kwark van rauwe melk, eieren van scharrelkippen, vet vlees van grazende koeien, varkens, lam, eenden, ganzen, lever, orgaanvlees, spek, bloedworst, eend en gans reuzel, sardine, makreel , haring, zeevruchten, water, ongezoete koffie, thee en zo nu en dan een glas rode wijn

Beter laat dan nooit
Hij geniet dagelijks van alle heerlijke verse producten en maaltijden die hij met veel plezier zelf bereid. “Het enige wat ik nu vooral jammer vindt is dat ik pas op z’n 67ste deze gezonde LCHF manier van eten, die me zoveel voordelen biedt, heb ontdekt.”

Frank is geboren in Duitsland en woont al lange tijd in Frankrijk. Heb je een vraag aan Frank stuur ons dan een bericht met je vraag, liefst in het Frans of Duits. Wij sturen je vraag aan Frank door.

Matty Barnhoorn
TheNewFood

Janet keerde haar diabetes om

Janet keerde haar diabetes om

Janet (52 jaar)

In 2009 kreeg Janet te horen dat ze diabetes had, ze had een nuchtere bloedsuiker van 7,1. Ter controle had ze nog een bloedtest gedaan en daar kwam 9 uit. Achteraf bleek dat ze in 2006 al een nuchtere bloedsuiker van 6,6 had maar ze nooit is geïnformeerd dat ze prediabetes was.

Janet at veel fruit en koolhydraten
Ze had al jaren overgewicht, maar was wel altijd actief. Tijdens haar diagnose woog ze meer dan 100 kg en wat ze ook deed, er leek geen verandering in te komen. Ze at veel fruit, soms zelfs 7 stuks per dag, veel brood, pasta, rijst en vruchtensap.  Als ze had geweten dat ze pre-diabeet was, was ze misschien op onderzoek gegaan om te voorkomen dat ze diabetes kreeg.

Regelmatig had ze last van een ‘koolhydratendag’, ze móest dan koolhydraten eten. Ze voelde zich dan erg slaperig en haar voeten brandden, achteraf wist ze dat de gevolgen zijn van hoge bloedsuikers.

Bloedsuikers twee keer zo hoog door brood en melk
Janet kreeg het advies om ‘gezond eten’. Ze heeft een vriend die diabetes type 2 heeft en daarom wist ze dat ze regelmatig haar bloedsuikers moest controleren. Ze vroeg om een bloedsuikermeter en als antwoord kreeg ze dat ze er één zou krijgen bij de diabetesverpleegkundige, waar ze nog niet was geweest.

Ondertussen ging ze online zoeken naar diabetes en schrok ervan wat  diabetes met het lichaam kan doen. Binnen een week had ze een site gevonden voor koolhydraatarm brood en ze kreeg het gevoel dat ze weer een toekomst had. Janet is drastisch gaan minderen in koolhydraten. Met de bloedsuikermeter kwam ze erachter dat een stukje normaal brood of slokje melk haar bloedsuikers verdubbelde. Ze begreep dat er duidelijk iets niet klopte aan het voedings advies wat ze haar hadden gegeven.

25 kilo afgvallen en betere bloedwaardes
Na twee maanden koolhydraatarm was haar HbA1c 7,2%. Dit zou veel hoger zijn geweest als ze niet was gediagnosticeerd met diabetes en er daardoor dus niets aan had gedaan. Haar HbA1c is sindsdien geleidelijk gedaald, met als laatste 5,4%. Bloed en nieren zijn goed, inclusief HDL-cholesterol en triglyceriden in het bloed. Janet eet room, boter, kaas enz. Ze is meer dan 25 kg afgevallen! Ze voelt zich veel beter en ziet er ook beter uit!

Koolhydraatarm eten is een uitdaging
Ze was altijd een fervent kok en na de eerste wanhoop hoe ze nu haar eten klaar kon maken ziet ze nu uitdagingen in het veranderen van recepten en het ontwikkelen van haar eigen recepten.

Huisarts reageert ontwijkend
Mensen vragen hoe ze het heeft gedaan en helaas kunnen ze het niet geloven als ze zegt dat het komt door een koolhydraat beperking.  Haar huisarts kan zich geen diabetes patiënt herinneren met zo’n laag HbA1c, maar hij is zeer ontwijkend bij vragen over het huidige dieetadvies. Als het voor Janet werkt, waarom dan niet voor jou? Het regelmatig controleren van de bloedsuiker is zeer belangrijk! Daarmee kun je zien wat voor jou werkt.

Minder kans op complicaties
Janet heeft een jaarlijkse controle voor haar ogen. Ze werkt met kinderen met een visuele beperking en weet daarom dat zicht erg belangrijk is. Het jaar voor diagnose was haar oogdruk gestegen. Na drie maanden koolhydraatarm eten was de druk al gedaald! Nu is de oogdruk alleen nog maar verder gedaald, de opticien kon het niet geloven. Maar hij is er nu wel van overtuigd dat het komt door de verlaagde bloedsuikers.

Matty Barnhoorn
TheNewFood

Bron
De Low Carb Diabetic

Dieetadvies zorgde juist voor hogere bloedsuikers

Dieetadvies zorgde juist voor hogere bloedsuikers

Kate (63 jaar)

De moeder van Kate had diabetes type 2. En ook Kate’s oma had diabetes gehad en dus wist Kate dat er een kans was dat ze zelf ook diabetes zou krijgen. Ze probeerde altijd gezond te koken.

De ontdekking en het advies
Kate had al langer een hoge bloeddruk en een verhoogd cholesterol. Ze slikte medicatie, statines, atenol en ACE-remmers om de bloeddruk en cholesterol te verlagen. Drie jaar geleden liet een bloedtest hoge bloedsuikers zien en moest ze een glucose intolerantie doen.

Uit de resultaten bleek dat ze prediabetes had, een voor stadium van diabetes. Ze kreeg weinig advies mee, alleen een boekje dat ze thuis kon lezen! Omdat ze in die tijd niet beter wist is ze het advies uit het boekje gaan opvolgen. Het advies was om vooral voldoende koolhydraten te eten.

Dieetdvies leidde tot nog hogere bloedsuikers
Kate volgde het advies op en kwam al snel flink aan in gewicht. Ook haar bloeddruk verhoogde.
Ze ging daarom naar haar huisarts maar die stelde haar gerust. Ze hoefde zich geen zorgen te maken en moest vooral doorgaan met de dieetadviezen. Dit deed ze.

Na een verhuizing kreeg ze een nieuwe huisarts en werden opnieuw haar bloedwaardes gemeten. Uit deze test kwamen hoge bloedsuikers en ter controle werd de test twee weken later opnieuw gedaan. De bloedsuiker was alleen maar hoger geworden en de HbA1c was 8,8, dus  ze had nu tóch diabetes. Kate was er kapot van en voelde zich verraden en boos. Ze had zo haar best gedaan!

Heft in eigen hand!!
Ze besloot om haar leven, haar eigen ziekte, in eigen hand te nemen. Ze ging veel uitzoeken en lezen en nog eens lezen in begin en snel kwam ze erachter dat de koolhydraten de boosdoener waren. Haar nieuwe diabetesverpleegkundige stond niet achter haar beslissing om weinig koolhydraten te eten. Maar daar trok ze zich weinig van aan.

Ze gooide haar dieet radicaal om en schrapte bijna allekoolhydraten.  Ze ging méér vet eten. Alhoewel ze niet ernstig overgewicht had kreeg ze wel weer een gezond gewicht. De HbA1c was na 8 maanden 5,7% en had de diabetesverpleegkundige geen argumenten meer dat koolhydraatarm slecht zou zijn. De diabetesverpleegkundige vroeg haar zelfs hoe ze het aanpakte en noteerde wat ze te vertellen had.

Kate omarmt haar nieuwe manier van leven alhoewel er wel momenten zijn dat ze het moeilijk heeft. Ze slikt nu geen medicatie meer en haar bloedwaardes zijn uitstekend.  Ze is zeker van plan dit de rest van haar leven vol te houden!

John kon stoppen met diabetesmedicatie

John kon stoppen met diabetesmedicatie

John (66 jaar)

Ongeveer 10 jaar geleden werd bij John in een vroeg stadium diabetes geconstateerd. Hij had een nuchtere bloedsuiker van 7,2 terwijl een gezond persoon tussen 4 en 5,6 moet zitten. Hij kreeg het advies om gezond, koolhydraatrijk te eten.

Dat advies wordt helaas vaak gegeven aan patiënten met diabetes type 2. Na 7 jaar was de HbA1c 9,4% en heeft de huisarts John metformine voorgeschreven. Metformine is een bloedsuiker verlagend medicijn dat als eerste medicatie wordt voorgeschreven bij diabetes type 2 patiënten. Een jaar nadat John met metfromine was begonnen was zijn HbA1c 8,5% en kreeg hij extra metformine.

Op eigen houtje
John besloot het anders aan te pakken. Tegen het advies van zijn arts in ging hij zelf experimenteren met voeding. Hij heeft hij zijn bloedsuikers regelmatig zelf getest, waardoor hij erachter kwam welke voedingsmiddelen effect hadden op zijn bloedsuiker. Deze informatie heeft John als basis gebruikt om zijn dieet aan te passen in een periode van twee jaar.

Hierdoor heeft hij zijn situatie van diabetes type 2 patiënt volledig omgedraaid. De bloedsuikers en HbA1c zijn beter dan tijdens de diagnose tien jaar geleden. Een arts die deze bloedwaarden zou zien zou geen diabetes type 2 diagnose geven. Daarnaast zijn alle symptomen die hij had verdwenen!

Het dieet van John
John heeft alle zetmeelrijke voedingsstoffen zoals bijvoorbeeld aardappelen, brood, granen en pizza uit zijn voeding gelaten en is daarnaast voorzichtig met rijst en pasta.  In de laatste zes testen was zijn HbA1c steeds rond de 5%. Hij hoopt de HbA1c nog onder de 5% te krijgen met dit koolhydraatarme dieet. Het mooiste nieuws is dat hij al een paar maanden van de metformine af is!

Bron
De Low Carb Diabetic

Nierfalen bij diabetespatiënten  omkeerbaar door koolhydraatarm dieet

Nierfalen bij diabetespatiënten omkeerbaar door koolhydraatarm dieet

Wetenschappers van medicijnenopleiding Mount Sinai hebben voor de eerste keer vastgesteld dat een ketogeen (HFLC) dieet – een dieet met veel vetten en weinig koolhydraten – nierfalen in gevolg van Type 1 en Type 2 diabetes kan terugdraaien.
Ook hebben ze weten te identificeren welke tot nu toe onbekende genen geassocieerd kunnen worden met diabetes gerelateerd nierfalen.

Onderzoek bij muizen
Charles Mobss, PhD, Professor van neurowetenschappen, genetica en palliatieve zorg op Mount Sinai, en zijn researchteam hebben muizen bestudeert die genetische aanleg hebben voor Type 1 of 2 diabetes. Onder toezicht werd bekeken hoe de muizen nefropathie, ofwel nierfalen door toedoen van diabetes, ontwikkelden. De helft van de groep werd op het ketogeen dieet gezet, terwijl de andere controlegroep het gewone koolhydraat rijke voedsel bleef krijgen. De onderzoekers zagen dat in slechts acht weken tijd het nierfalen was teruggedraaid bij de muizen op dieet.

“Ons onderzoek is de eerste die aantoont dat een aanpassing in het voedingspatroon al genoeg is om de serieuze complicaties van diabetes terug te draaien,” zei Dr. Mobbs. “Deze uitkomst zal een verschil maken voor tienduizenden Amerikanen wiens nieren door toedoen van diabetes achteruit zijn gegaan.”

Het dieet
Een ketogeen dieet is een dieet met een lage koolhydraat inname, met gemodereerde eiwitten en veel goede vetten, wat veelal gebruikt wordt om toevallen bij kinderen met epilepsie in toom te houden. Veel cellen krijgen hun energie van ketonen, wat moleculen zijn die geproduceerd worden als de glucose niveaus in het bloed laag zijn en de vetwaarden hoog. Wanneer cellen ketonen als brandstof gebruiken in plaats van glucose, wordt glucose niet in de stofwisseling opgenomen. Omdat een hoge glucosewaarde in de stofwisseling nierfalen veroorzaakt, hadden de onderzoekers als hypothese dat en ketogeen dieet deze vergiftigende effecten van glucose zouden tegenhouden. Dr. Mobbs’ onderzoek indiceert dat slechts een korte deelname van een maand aan het dieet al voldoende is om de genen te resetten,

De onderzoekers hebben ook veel genen weten te vinden die te maken hebben het met diabetisch nierfalen die niet eerder in verband werden gebracht met het ontwikkelen daarvan. Sommige van deze genen werden in verband gebracht met het stress op cellulair niveau, maar ook dit werd via het dieet teruggedraaid.

Met het oog op de toekomst
Dr. Mobbs en zijn team zijn van plan hun onderzoek naar de impact van een ketogeen dieet en het manier waarop het nierfalen bij mensen kan terugdraaien, voort te zetten. Hierbij willen ze vooral kijken naar mensen met diabetes, maar ook naar mensen met nierfalen door ouderdom. Hij gelooft dat het ketogeen dieet zou kunnen helpen om ook andere neurologische ziektes zoals netvliesaandoeningen te verhelpen.

“Wetend dat een ketogeen dieet de nefropathie kan terugdraaien, helpt het ons om medicijnen te ontwikkelen wat het effect van het dieet kan nadoen,” zegt Dr Mobbs. “We kijken er naar uit om deze veelbelovende ontwikkeling verder te onderzoeken.”

Dit onderzoek is deels bekostigd door het Nationale Instituut voor Gezondheid en door de Jeugd Diabetes Onderzoek Stichting.

Bron: The Mount Sinai Hospital

LowCarb dieet vermindert ontstekingen bij diabetes II

LowCarb dieet vermindert ontstekingen bij diabetes II

Een lowCarb dieet werkt niet alleen om af te vallen, maar het helpt ook bij het verlagen van ontstekingsfactoren bij patiënten met type 2 diabetes, volgens een nieuwe studie door onderzoekers van de Zweedse Universiteit van Linköping.

Voor de studie, vergeleken onderzoekers het dieet van 61 patiënten met diabetes type 2, gedurende een periode van 2 jaar. De ene helft at volgens een LowCarb dieet en de andere helft hield zich aan een traditioneel vetarm dieet.

Afname ontstekingsfactoren
De onderzoekers zagen bij beide groepen een vergelijkbaar gewichtsverlies van ongeveer 4 kilo na 2 jaar. Opmerkelijk was dat alleen in de LowCarb groep ontstekingsfactoren na 6 maanden begonnen af te nemen! In de groep die een traditioneel dieet volgde werd geen afname van ontstekingsfactoren gezien.

De onderzoekers adviseren een LowCarb dieet bij diabetes type 2.

Zeer weinig koolhydraten effectiever bij diabetes

Zeer weinig koolhydraten effectiever bij diabetes

Een recente studie laat opnieuw zien dat een dieet met zeer weinig koolhydraten (ketogeen dieet) zeer effectief is bij de behandeling van mensen met diabetes II en pre-diabetes.

Het onderzoek werd uitgevoerd bij een groep mensen met ernstig overgewicht en diabetes of pre-diabetes. De helft van de groep kreeg een traditioneel dieet aangeboden met weinig calorieën en weinig vet, de andere helft volgde een dieet met zeer weinig koolhydraten en veel vet. De deelnemers volgden hun dieet gedurende drie maanden.

Na drie maanden vond men enorme verschillen tussen de twee groepen. De groep die het traditionele caloriearme dieet volgde, verloor gemiddeld 2,6 kilo. In deze groep kon maar 11% de medicatie geheel staken.

De bloedsuikers van de Low-Carb groep waren aanzienlijk gedaald. 44% van de deelnemers uit de Low-Carb groep kon de diabetes medicatie staken. Gemiddeld verloor deze groep 5,5 kilo. Ondanks de veel hogere vetinname bleek ook het cholesterol van deze groep juist verbeterd.

De groepen zullen na 12 maanden nogmaals worden onderzocht, maar de resultaten tot nu toe zijn veelbelovend!

John, Kate en Janet versloegen diabetes

John, Kate en Janet versloegen diabetes

Drie diabetes patiënten vertellen over hun ervaring met Minder Koolhydraten om hun ziekte onder controle te krijgen

John (66 jaar)

Ongeveer 10 jaar geleden is hij gediagnosticeerd met diabetes in het vroege stadium. Hij had een nuchtere bloedsuiker van 7,2 terwijl een gezond persoon tussen 4 en 5,6 moet zitten. HbA1c is geglyceerd hemaglobine dat gebeurt als bloedsuiker voor een langere tijd te hoog is. Een gezond persoon zal tussen de 4% en 6% zitten, John had 5,7%. De situatie verslechterde langzaam doordat er geen bloedtesten waren en hij kreeg het advies om veel zetmeelrijke koolhydraten te eten. Dat advies wordt in Engeland vaak gegeven aan patiënten met diabetes type 2. Ondanks de langzame progressie was na 7 jaar de HbA1c 9,4% en heeft de huisarts John metformine voorgeschreven. Metformine is een bloedsuiker verlagend medicijn dat als eerste medicatie wordt voorgeschreven bij diabetes type 2 patiënten. Een jaar nadat John met metfromine was begonnen was zijn HbA1c 8,5% en kreeg hij extra metformine.

Op eigen houtje
Tegen het advies van zijn arts in heeft hij zijn bloedsuikers regelmatig laten testen waardoor hij erachter kwam welke voedingsmiddelen effect hadden op zijn bloedsuiker. Deze informatie heeft John als basis gebruikt om zijn dieet aan te passen in de afgelopen twee jaar. Hierdoor heeft hij zijn situatie van diabetes type 2 patiënt volledig omgedraaid naar gezond. De bloedsuikers en HbA1c zijn beter dan tijdens de diagnose tien jaar geleden. Een arts die deze bloedwaarden zou zien zou geen diabetes type 2 diagnose geven. Daarnaast zijn alle symptomen die hij had verdwenen!

Het dieet
John heeft alle zetmeelrijke voedingsstoffen zoals bijvoorbeeld aardappelen, brood, granen en pizza uit zijn voeding gelaten en is daarnaast voorzichtig met rijst en pasta. Zijn gevoel zegt dat dit de belangrijkste reden is voor de verandering in de diabetes. In de laatste zes testen is zijn HbA1c in de 5%, met als laagste 5,0%. Hij hoopt de HbA1c nog onder de 5% te krijgen met dit dieet. Het mooiste nieuws is dat hij al een paar maanden van de metformine af is!

Kate (63 jaar)

De moeder van Kate had diabetes type 2, had een gezond gewicht en was fit totdat ze Alzheimer kreeg. Ook Kate’s oma had diabetes en dus wist Kate dat er een kans was dat ze zelf ook diabetes zou krijgen. Ze maakt altijd gezonde voeding klaar maar geeft toe dat ze misschien te veel van eten houdt.

De ontdekking en het advies
Kate heeft een hoge bloeddruk en een verhoogd cholesterol, ook geërfd van haar moeder. Dit betekent dat zonder hulp de cholesterol zich in het bloed gaat opstapelen en de vaten kunnen dicht slippen. Daarom slikt ze medicatie, statines, atenol en ACE-remmers om de bloeddruk en cholesterol te verlagen. Drie jaar geleden liet een bloedtest hoge bloedsuikers zien en daarom heeft ze een glucose intolerantie test gedaan. Bij een glucose intolerantie test wordt er oraal glucose (suiker) toegediend en vervolgens de bloedsuiker gemeten. Uit de resultaten bleek dat ze prediabetes had, een voor stadium van diabetes. Ze kreeg weinig advies mee, alleen een boekje dat ze thuis kon lezen! Omdat ze in die tijd niet beter wist is ze het advies uit het boekje gaan opvolgen. Het advies was om voldoende zetmeelrijke koolhydraten, hiermee kwam ze aan.

Nog hogere bloedsuikers
Ze is hiermee naar haar huisarts gegaan die haar vertelde om zich geen zorgen te maken en door te gaan waarmee ze bezig was. Dit deed ze. Na een verhuizing kreeg ze een nieuwe huisarts en werden haar bloedwaardes gemeten om de controleren hoe het met de lever ging vanwege de statines. Uit deze test kwamen hoge bloedsuikers en voor controle werd de test twee weken later opnieuw gedaan. De bloedsuiker was alleen maar hoger geworden en de HbA1c was 8,8, diabetes. Kate was er kapot van en voelde zich verraden en boos.

Koolhydraatarm werkt!
Ze besloot om haar eigen leven, haar eigen ziekte, zelf in de hand te nemen. Dit was lezen, lezen en nog eens lezen in begin en snel kwam ze erachter dat de koolhydraten de boosdoener waren. Haar nieuwe diabetesverpleegkundige stond niet achter haar beslissing om weinig koolhydraten te eten. Al snel moest de diabetesverpleegkundige terug krabbelen toen de bloedsuikers begonnen te dalen zonder medicatie! Alhoewel ze niet ernstig overgewicht had kreeg ze wel weer een gezond gewicht. De HbA1c was na 8 maanden 5,7% en op dit moment had de diabetesverpleegkundige geen argumenten meer dat koolhydraatarm slecht zou zijn. De diabetesverpleegkundige vroeg haar hoe ze het aanpakte en noteerde wat ze te vertellen had. Wat een ironie! Kate omarmt haar nieuwe manier van leven alhoewel er wel momenten zijn dat ze het moeilijk heeft. Tot dusver houdt ze zich hieraan vast voor de rest van haar leven!

Janet (52 jaar)

Janet haar diabetes werd in 2009 gediagnosticeerd toen haar huisarts een nuchtere bloedtest deed voor de hoge bloeddruk. Ze had een nuchtere bloedsuiker van 7,1. Ter controle had ze nog een bloedtest gedaan en daar kwam 9 uit. Achteraf bleek dat ze in 2006 al een nuchtere bloedsuiker van 6,6 had maar ze nooit is geïnformeerd dat ze prediabetes had.

Janet haar voeding voor de diagnose
Wetende wat ze nu wist hadden haar bloedsuikers de afgelopen jaren alle kanten op kunnen schieten. Ze had al jaren overgewicht, maar was wel altijd actief. Tijdens haar diagnose woog ze meer dan 100 kg en wat ze ook deed, er leek geen verandering in te komen. Ze at veel fruit, soms zelfs 7 stukken per dag, een graanschuur aan brood, pasta, rijst en vruchtensap. Ze noemt zich ‘gastvrij voor de diabetes’ zoals ze toen at. Als ze had geweten dat ze prediabetisch was, was ze misschien op onderzoek gegaan om te voorkomen dat ze diabetes kreeg. De dag voor de diagnose had ze een ‘koolhydraatdag’, ze voelde zich erg slaperig en haar voeten brandden, ze is er zeker van dat dit de gevolgen zijn van hoge bloedsuikers. Achteraf is het ook duidelijk dat ze zich altijd slaperig voelde na veel koolhydraten.

Koolhydraten oorzaak
Janet kreeg geen echt advies na de diagnose, alleen ‘gezond eten’. Ze heeft een vriend die diabetes type 2 heeft en daarom wist ze dat ze regelmatig haar bloedsuikers moest controleren. Ze vroeg om een bloedsuikermeter en als antwoord kreeg ze dat ze er één zou krijgen bij de diabetesverpleegkundige. Ondertussen ging ze online zoeken naar diabetes en schrok ervan wat ongecontroleerde diabetes met het lichaam kan doen. Binnen een week had ze een site gevonden voor koolhydraatarm brood en ze kreeg het gevoel alsof ze weer een toekomst had. Janet is drastisch gaan minderen in koolhydraten. Met de bloedsuikermeter kwam ze erachter dat een stukje normaal brood of slokje melk haar bloedsuikers verdubbelde. Dit was het, er moest iets vreemds zijn aan het advies wat ze hadden gegeven.

25 kilo afgvallen en betere bloedwaardes
Na twee maanden koolhydraatarm was haar HbA1c 7,2%. Dit zou veel hoger zijn geweest als ze niet was gediagnosticeerd met diabetes en er niets aan had gedaan. Haar HbA1c is sindsdien geleidelijk gedaald, met als laatste 5,4%. Bloed en nieren zijn goed, inclusief HDL-cholesterol en triglyceriden in het bloed. Janet eet room, boter, kaas enz. Ze is meer dan 25 kg afgevallen! Ze voelt zich veel beter en ziet er ook beter uit!

Koolhydraatarm eten is een uitdaging
Mensen vragen hoe ze het heeft gedaan en helaas kunnen ze het niet geloven als ze zegt dat het komt door een koolhydraat beperking. Ze was altijd een fervent kok en na de eerste wanhoop hoe ze nu haar eten klaar kon maken ziet ze nu uitdagingen in het veranderen van recepten en het ontwikkelen van haar eigen recepten.

Huisarts reageert ontwijkend
Haar huisarts kan zich geen diabetes patiënt herinneren met zo’n laag HbA1c, maar hij is zeer ontwijkend bij vragen over het huidige dieetadvies. Als het voor Janet werkt, waarom dan niet voor jou? Iedereen is verschillend, maar het huidige advies slaat nergens op. Het regelmatig controleren van de bloedsuiker is zeer belangrijk! Daarmee kun je zien wat voor jou werkt.

Minder kans op complicaties
Janet heeft een jaarlijkse controle voor haar ogen. Ze werkt met kinderen met een visuele beperking en weet daarom dat zicht erg belangrijk is. Het jaar voor diagnose was haar oogdruk gestegen. Na drie maanden koolhydraatarm eten was de druk al gedaalt! Nu is de oogdruk alleen nog maar verder gedaalt, de opticien kon het niet geloven. Hij geloofde ook dat het kwam door de verlaagde bloedsuikers.

Kortom: Janet voelt zich gezonder!

Bron
De Low Carb Diabetic

Aantal mensen dat insuline nodig heeft verdrievoudigd

Aantal mensen dat insuline nodig heeft verdrievoudigd

Experts wijzen op een gevaarlijke ontwikkeling die samenhangt met de wereldwijde obesitasepidemie. Uit een Engels onderzoek blijkt dat sinds 1991 drie keer zoveel mensen insuline nodig hebben. Het gaat vooral om mensen met diabetes type 2. Het krijgen van diabetes type 2 is onder meer te voorkomen door gezond, met minder koolhydraten, te eten. Zo blijft de bloedsuikerspiegel stabiel en heeft het lichaam geen grote hoeveelheden insuline nodig.

Te veel suikers
Diabetes ontstaat als het lichaam suikers (koolhydraten) in het lichaam niet meer zelf om kan zetten in energie. Normaal gesproken zorgt het hormoon insuline voor die omzetting, maar diabetespatiënten maken er zelf vaak niet genoeg meer van aan. Er blijven dan te veel suikers in het bloed achter en de bloedsuikerspiegel stijgt. Mensen met overgewicht hebben meer risico op het krijgen van diabetes (type 2) omdat de cellen van dikkere mensen minder gevoelig zijn voor het ontvangen van insuline.

Voor het onderzoek analyseerden deskundigen de voorschriften van diabetespatiënten. Ze ontdekten zo de enorme stijging van insulinegebruik tussen 1991 en 2010: van 136.800 gebruikers in 1991 naar 421.300 in 2010. Onder mensen met diabetes type 2 gaat het om acht keer (!) zo veel insuline: van 37.000 in 1991 naar 227.400 in 2010.

Steeds meer overgewicht
Uit de gegevens komt ook naar voren dat steeds meer mensen diabetes type 2 hebben, de variant waarbij overgewicht vaak een rol speelt. In 1991 leed het merendeel van de patiënten nog aan diabetes type 1, waarbij het eigen afweersysteem de oorzaak is en eetgewoonten er minder vat op lijken te hebben.

In 1991 kampten 98.400 mensen met diabetes type 1, tegenover 37.000 mensen met diabetes type 2. Nu zijn de rollen duidelijk omgedraaid: 134.900 mensen lijden aan diabetes type 1 en 227.400 mensen zijn gediagnosticeerd met diabetes type 2. Hoewel het hier specifiek om het Verenigd Koninkrijk gaat, laten cijfers in Nederland niets anders zien: 9 van de 10 diabetespatiënten hebben te maken met type 2. Dat duidt er dus op dat mensen over het algemeen dikker zijn en ongezonder leven.

Stabiele bloedsuikerspiegel
Het krijgen van diabetes type 2 is onder meer te voorkomen door gezond, met minder koolhydraten, te eten. Zo blijft de bloedsuikerspiegel stabiel en heeft het lichaam geen grote hoeveelheden insuline nodig.

Bron: Diabetes, Obesity and Metabolism

Robin heeft nu normale bloedwaardes en cholesterol

Robin heeft nu normale bloedwaardes en cholesterol

Robin Nixon, computerdeskundige en bestsellerauteur, eet sinds vier maanden Low Carb. Op zijn site beschrijft hij het wonderlijke resultaat: ‘Ik ben van diabeet naar niet-diabeet gegaan, ik verlies snel gewicht en mijn cholesterol is bijna weer op een gezond niveau.’

Nixon benadrukt dat hij een van de honderdduizenden mensen is die bewijzen dat dr. Atkins wel degelijk gelijk had en dat het terecht is dat steeds meer mensen geïnteresseerd zijn in een koolhydraatarm, vetrijk dieet.

Van 106 naar 92 kilo
Enkele maanden geleden zat Nixon heel wat minder lekker in zijn vel: op 30 juni woog hij 106 kilo en had hij een taille-omtrek van 117 centimeter. Vandaag de dag weegt hij 92 kilo en meet hij bij zijn taille nog maar 97 centimeter. En ook op andere vlakken is hij gezonder. Destijds had Nixon een bloedsuikerspiegel van 7.6 mmol/l. (boven de 6.9 wordt getypeerd als diabetisch) en normaliter zou hij dus zijn aangewezen als diabetespatiënt. Zijn arts adviseerde hem echter enkel gewicht te verliezen.

Atkinsdieet
Dat besloot Nixon te doen door het Atkinsdieet te volgen en dat leverde hem ook nog eens een ‘normale’ bloedsuikerspiegel van 5.1 op. Bovendien zijn cholesterolwaarden van ‘ongezond’ naar ‘gezond’ gegaan. ‘Ik ben benieuwd waar ik over een jaar ben!’ aldus de verheugde blogger.

Kaas, noten en bladgroenten
Om deze mooie statistieken te bereiken at Nixon het volgende: zo’n 70 procent vet en 30 procent eiwitten per dag en niet meer dan 30 gram koolhydraten – afkomstig van kaas, noten en bladgroenten en sla. De blogger uit zijn verbazing over organisaties die nog steeds een koolhydraatrijk, vetarm dieet adviseren. ‘Ik heb zoveel mogelijk verzadigd en enkelvoudig onverzadigd vet gegeten als ik kon, en probeer koolhydraten en zogenaamde ‘gezonde’ meervoudig onverzadigd vetten te mijden – en mijn bloedwaarden laten zien dat het werkt.’

Adviesen aan diabeten schande
Nixon besluit: ‘Zoals gezegd, ik bén nog meer bewijs dat een vetarm, koolhydraatrijk dieet volgen niet alleen achterhaald is, maar ook schadelijk. Organisaties die dit nog steeds adviseren zijn verre van behulpzaam, maar juist een regelrechte schande. Zij dragen bij aan het probleem en niet aan de oplossing.’